Güvercin hastalıkları ve dışkı belirtileri
Güvercinlerde en sık görülen hastalıklar paramiksovirüs (PMV-1), trikomonas (halk arasında sarı ağız), koksidiyoz, paratifo (salmonelloz), ornitoz (klamidya) ve bağırsak solucanlarıdır. Dışkı çoğu zaman ilk ipucudur: sağlıklı güvercin dışkısı şekilli, kahverengi-yeşil ve üstü beyaz ürat kaplıdır. Ancak dışkıdan tek başına kesin teşhis konmaz; sürüde belirti görüldüğünde dışkı örneği bir veteriner laboratuvarında incelenmelidir.
Sağlıklı güvercin dışkısı nasıl olur?
Güvercin dışkısı da diğer kuşlar gibi üç bölümden oluşur: kıvrık ya da yuvarlak, kahverengi-yeşil dışkı; üstünde beyaz-krem ürat; çevresinde az miktarda su. Yediği tohuma göre renk biraz değişebilir. Yavrularını kursak sütüyle besleyen ebeveynlerde ve sıcak günlerde dışkı daha yumuşak olabilir. Önemli olan, sürünün olağan görüntüsünü bilmek ve değişikliği erken fark etmektir. Her sabah kümes tabanına bir bakış bunun en kolay yoludur.
Güvercin dışkısından hastalık belirtileri tablosu
Aşağıdaki tablo teşhis tablosu değildir; dışkının hangi hastalıkları akla getirdiğini ve ne yapmanız gerektiğini gösterir. Aynı görüntü birden fazla hastalıkta görülebilir.
| Dışkının görünümü | Akla gelenler | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Çok sulu; berrak su içinde küçük, şekilli dışkı parçaları | Sıcak hava ve fazla su içme; paramiksovirüs (PMV-1); böbrek sorunları | Boyun bükülmesi, denge kaybı varsa hemen ayırın ve veterinere başvurun |
| Yeşil, sümüksü, kötü kokulu | Bakteriyel enfeksiyonlar (paratifo, E. coli), uzun süre yem yememe | Kuşu ayırın, dışkı örneğiyle veterinere |
| Kanlı ya da kahverengi-kırmızı, sümüklü | Koksidiyoz, ağır bağırsak iltihabı, zehirlenme | Beklemeden veteriner; sürünün geri kalanını izleyin |
| Ürat sarı ya da yeşil | Karaciğeri etkileyen hastalıklar: paratifo, ornitoz (klamidya), adenovirüs | Veteriner muayenesi ve laboratuvar |
| Dışkıda sindirilmemiş tane | Taşlık ve mide sorunları, ağır enfeksiyonlar, grit eksikliği | Grit ve yem düzenini kontrol edin; sürerse veteriner |
| Dışkıda görünen kurt ya da beyaz halkalar | Yuvarlak solucan (Ascaridia), tenya | Veteriner önerisiyle sürüye parazit tedavisi |
| Az, küçük ve koyu yeşil | Kuş yem yemiyor (açlık dışkısı) | Ağız ve boğazı kontrol edin (trikomonas); aynı gün veteriner |
Güvercinlerde sık görülen hastalıklar ve belirtileri
Paramiksovirüs (PMV-1)
Güvercinlerin en bilinen viral hastalığıdır. Çok sulu dışkı, çok su içme, boynun bükülmesi ve başın ters dönmesi, denge kaybı, kanat ve bacaklarda felç görülebilir. Aşıyla korunulabilen bir hastalıktır; aşı programını veterinerinizle planlayın.
Trikomonas (sarı ağız, kanker)
Tek hücreli bir parazittir; özellikle yavrularda ve genç kuşlarda sık görülür. Ağız ve boğazda sarı, peynirimsi plaklar, yutkunma güçlüğü, yem yiyememe ve kilo kaybı yapar. Ebeveynler yavruyu beslerken ve ortak suluklardan bulaşır.
Koksidiyoz
Bağırsakta yaşayan tek hücreli parazitlerdir. Sulu, bazen kanlı ve sümüklü dışkı, kilo kaybı, tüylerin kabarması ve form düşüklüğü yapar. Nemli, kirli kümes zemini ve kalabalık riski artırır.
Paratifo (salmonelloz)
Salmonella bakterisinin yol açtığı hastalıktır. Yeşil, sümüksü ishal, kanat dirseğinde ve eklemlerde şişlik, denge bozukluğu, yumurtada döllenme ve kuluçka sorunları görülebilir. Sessiz taşıyıcı kuşlar sürüye yeniden bulaştırabilir.
Ornitoz (klamidya)
Chlamydia psittaci bakterisinin yol açtığı solunum ve göz hastalığıdır. Tek gözün kapanması, göz akıntısı, burun deliklerinin kirlenmesi, hırıltılı nefes ve yeşil dışkı görülebilir. İnsana da bulaşabilen bir hastalık olduğu için dikkat ister.
Bağırsak solucanları
Yuvarlak solucanlar ve kıl kurtları kilo kaybı, form düşüklüğü ve ishal yapar. Toprakla ve dışarıdaki kuşlarla teması olan sürülerde sıktır; dışkı muayenesiyle kolayca belirlenir.
Genç güvercin hastalığı ve çiçek
Sirkovirüs ve adenovirüsün rol oynadığı düşünülen “genç güvercin hastalığı” genç kuşlarda kusma, ishal ve halsizlikle seyreder. Güvercin çiçeği ise gaga ve göz çevresinde siğil benzeri kabuklar yapar; sivrisineklerle taşınır.
Güvercin insana hastalık bulaştırır mı?
Bulaştırabilir, ama sağlıklı bir insan için risk genellikle düşüktür. Başlıca konu kurumuş güvercin dışkısının tozudur: bu toz solunduğunda nadiren ornitoz (psittakoz) ile Cryptococcus ve Histoplasma gibi mantar enfeksiyonlarına yol açabilir. Bağışıklığı baskılanmış kişiler, yaşlılar, hamileler ve küçük çocuklar için risk daha yüksektir.
- Kümes temizliğinde maske ve eldiven kullanın; dışkıyı kuru süpürmek yerine önce hafifçe nemlendirin.
- Kümes kıyafetlerini ev kıyafetlerinden ayrı tutun, işiniz bitince ellerinizi sabunla yıkayın.
- Balkon ve pencere önlerinde biriken dışkıyı aynı önlemlerle temizleyin.
- Parkta güvercin beslemek tek başına hastalık yapmaz; ama kuşlarla ve dışkıyla temastan sonra el yıkayın, çocukların ellerini ağızlarına götürmesine dikkat edin.
Uzun süren ateş, öksürük ve nefes darlığı olan ve güvercinle teması bulunan kişiler bunu doktorlarına mutlaka söylemelidir.
Güvercinleri hastalıktan korumak için
- Kümesi kuru ve havadar tutun; ıslak zemin ve nemli altlık koksidiyoz ve bakteriler için uygun ortamdır.
- Suluk ve yemlikleri her gün temizleyin; dışkının suya ve yeme karışmasını önleyin.
- Yeni alınan ya da yarıştan dönen kuşları birkaç hafta ayrı bölmede gözlemleyin.
- Aşı ve parazit kontrol programını veterinerinizle birlikte planlayın.
- Kalabalığı önleyin; her kuşa yeterli tünek ve alan ayırın.
- Kaliteli, kuru tane yem ve temiz grit kullanın.
Ne zaman veterinere gitmeli?
- Boyun bükülmesi, denge kaybı, felç gibi sinirsel belirtiler varsa.
- Dışkıda kan görülüyorsa.
- Ağızda sarı plaklar varsa ya da kuş yutkunamıyorsa.
- Sürüde birden fazla kuşta aynı anda ishal, göz akıntısı ya da halsizlik başladıysa.
- Açıklanamayan ölümler olduysa: ölen kuşun laboratuvarda incelenmesi sürünün geri kalanını korumanın en hızlı yoludur.
Veterinere giderken taze dışkı örneklerini temiz, kapalı bir kapta götürün. Belirtilerin ne zaman başladığını, kaç kuşta görüldüğünü ve son yeni kuş alımını not edin.
Wing Pro+ ile sindirim desteği

Wing Pro+ nedir, nasıl kullanılır?
Wing Pro+, kuşunuzun sindirimini ve bağırsak florasını destekleyen probiyotikli bir yem katkısıdır. Bu bir ilaç değil, yem katkı maddesidir; tedavi amaçlı kullanılamaz. Güvercinlerde de içme suyuna katılarak kullanılır. Etiket dozu 1 litre içme suyuna 5 damladır: 1 litre su hazırlayıp 5 damla ekleyin, suluğu bu sudan doldurun. Hazırladığınız su 3 gün kullanılır. Kuşunuz veteriner tedavisi görüyorsa önce veterinerinize danışın.
Güvercinlerle yapılan bir çalışmada probiyotiğin artırdığı Lactobacillus oranı, ürün kesildikten iki gün sonra eski haline döndü13. Probiyotik bakteriler bağırsağa kalıcı yerleşmeyebilir; bu yüzden flora desteği tek seferlik değil, düzenli bakımın parçası olarak düşünülmelidir. Ayrıntılar: kuşlarda yararlı bakteriler.
Sık sorulan sorular
Güvercin dışkısından hastalık anlaşılır mı?
Dışkı önemli bir ipucudur ama tek başına kesin teşhis koydurmaz. Çok sulu dışkı, kan, sümük ve sarı-yeşil ürat gibi değişiklikler hangi hastalıklardan şüphelenileceğini gösterir; kesin teşhis için dışkı örneğinin laboratuvarda incelenmesi gerekir.
Güvercin hastalık belirtileri nelerdir?
Kabarık durma, uçmak istememe, yem yememe, kilo kaybı, sulu ya da kanlı dışkı, göz ve burun akıntısı, ağızda sarı plaklar, boyun bükülmesi ve denge kaybı en sık görülen belirtilerdir.
Güvercin pisliği hastalık yapar mı?
Kurumuş güvercin pisliğinin tozu solunduğunda nadiren ornitoz ve bazı mantar enfeksiyonlarına yol açabilir. Temizlikte maske ve eldiven kullanmak, dışkıyı nemlendirerek temizlemek ve sonra el yıkamak riski büyük ölçüde azaltır.
Güvercin beslemek hastalık bulaştırır mı?
Güvercinlere yem atmak tek başına hastalık bulaştırmaz. Kuşlarla ve dışkılarıyla temastan sonra ellerinizi yıkayın; bağışıklığı zayıf kişiler yoğun dışkı bulunan alanlardan uzak durmalıdır.
Güvercin hastalık ilaçları nelerdir?
Hastalığa göre değişir: bakteriler, tek hücreli parazitler (trikomonas, koksidiyoz), solucanlar ve virüsler farklı şekilde ele alınır; PMV-1 ve çiçek gibi hastalıklarda aşı ön plandadır. Teşhis konmadan sürüye ilaç vermek dirence ve gereksiz kayıplara yol açabilir; ilacı veterinerinizle seçin.
Wing Pro+ güvercinde kullanılır mı?
Evet. Wing Pro+ güvercinlerde de içme suyuna katılır; etiket dozu 1 litre suya 5 damladır ve hazırlanan su 3 gün kullanılır. Wing Pro+ ilaç değil, sindirimi destekleyen probiyotikli bir yem katkısıdır.
